7info Times

दहावी-बारावीनंतर पुढे काय? Career निवडताना ‘वर्तमान-भविष्याचा वेध आणि निरीक्षण’ किती महत्त्वाचे? दहावी किंवा बारावीची परीक्षा पूर्ण झाली की विद्यार्थी आणि पालकांसमोर सर्वात महत्त्वाचा प्रश्न उभा राहतो—“आता पुढे काय करायचे?” कोणता Course घ्यायचा? कोणत्या शाखेत प्रवेश घ्यायचा? Government Job करायची की Private Job? Engineering, Medical, Agriculture, Pharmacy, Commerce, Arts, Law, Management, IT किंवा आणखी कोणते क्षेत्र निवडायचे? Career निवडताना विद्यार्थ्याची आवड, क्षमता, कौशल्ये आणि शैक्षणिक कामगिरी यांचा विचार करणे आवश्यक आहेच. पण त्यासोबत आणखी एक अत्यंत महत्त्वाचा प्रश्न स्वतःला विचारायला हवा— “ज्या क्षेत्रात मला Career करायचे आहे, त्या क्षेत्रातील वर्तमान आणि भविष्यातील संधींचा मी अभ्यास केला आहे का?” फक्त आजच्या संधी पाहून Career निवडू नका अनेक वेळा पालक आणि विद्यार्थी सध्या ज्या क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणात नोकऱ्या उपलब्ध आहेत, त्या क्षेत्राकडे आकर्षित होतात. हे काही प्रमाणात योग्य आहे. परंतु आज एखाद्या क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणात Jobs आहेत म्हणजे पाच-दहा वर्षांनंतरही त्याच...

दहावी-बारावीनंतर पुढे काय? Career निवडताना ‘अनुभवींचा सल्ला’ किती महत्त्वाचा? दहावी किंवा बारावीनंतर “पुढे काय करायचे?” हा प्रश्न विद्यार्थी आणि पालकांसमोर उभा राहतो. कोणता Course निवडायचा? कोणत्या College मध्ये प्रवेश घ्यायचा? कोणते Career क्षेत्र आपल्यासाठी योग्य आहे? त्या क्षेत्रात भविष्यातील संधी काय आहेत? शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर Jobs आणि Career Growth कशी आहे? अशा अनेक प्रश्नांची उत्तरे शोधताना आपण स्वतःला एक महत्त्वाचा प्रश्न विचारायला हवा— “ज्या क्षेत्रात मला Career करायचे आहे, त्या क्षेत्रात काम करणाऱ्या माझ्यापेक्षा अनुभवी व्यक्तींचा मी सल्ला किंवा मार्गदर्शन घेतले आहे का?” अनुभवी व्यक्तींचा सल्ला का महत्त्वाचा? आपल्यापेक्षा वयाने मोठी आणि संबंधित क्षेत्रात काम करणारी व्यक्ती ज्या टप्प्यावर आज आहे, त्या व्यक्तीने आपल्या आधी अनेक टप्पे पार केलेले असतात. आपण आज ज्या प्रश्नांमध्ये अडकलेले आहोत, ज्या अडचणींचा सामना करत आहोत किंवा ज्या निर्णयाबाबत संभ्रमात आहोत, त्यातील काही परिस्थिती त्या व्यक्तीने यापूर्वी अनुभवलेली असू शकते. त्यामुळे त्या व्यक्तीला विचारता येते— “तुम्ही हे ...

बारावीनंतर पुढे काय? Career निवडताना ‘संधी आणि Scope’ किती महत्त्वाचा? बारावी पूर्ण झाल्यानंतर विद्यार्थ्यांसमोर अनेक Career Options उपलब्ध असतात. प्रत्येक विद्यार्थ्याची आवड, क्षमता, स्वप्ने आणि भविष्यातील अपेक्षा वेगवेगळ्या असतात. अनेक वेळा विद्यार्थी एखाद्या विषयाची किंवा क्षेत्राची आवड असल्यामुळे लगेच त्याच क्षेत्रात Career करण्याचा निर्णय घेतात. आवड असणे ही Career निवडण्याची महत्त्वाची पहिली पायरी आहे; पण केवळ आवड पुरेशी आहे का? Career निवडताना स्वतःला आणखी एक महत्त्वाचा प्रश्न विचारायला हवा— “मला ज्या क्षेत्रात Career करायचे आहे, त्या क्षेत्रात भविष्यात पुरेशा Career Opportunities आणि Scope उपलब्ध आहेत का?” याच प्रश्नावर पालक आणि विद्यार्थ्यांनी एकत्रितपणे विचार-मंथन करणे आवश्यक आहे. आवड आहे म्हणून लगेच Career निवडू नका एखाद्या क्षेत्रात आपल्याला आवड आहे, हे निश्चितच चांगले आहे. परंतु Career हा दीर्घकाळाचा निर्णय असल्यामुळे त्या क्षेत्राची वर्तमान आणि भविष्यातील व्याप्ती समजून घेणे आवश्यक आहे. उदाहरणार्थ, स्वतःला विचारा— या क्षेत्रात सध्या किती Jobs आहेत? पुढील काह...

बारावीनंतर पुढे Career निवडताना कोणकोणत्या मुद्द्यांवर विचार-मंथन करावे? भाग १ : ‘आवड’ — Career निवडीतील पहिला महत्त्वाचा मुद्दा इयत्ता दहावी किंवा बारावीची बोर्ड परीक्षा उत्तीर्ण झाल्यानंतर “आता पुढे कोणत्या क्षेत्रामध्ये Career करायचे?” हा अत्यंत महत्त्वाचा प्रश्न विद्यार्थी आणि पालकांसमोर उभा राहतो. हा प्रश्न सोडवताना केवळ मित्र काय करत आहेत, नातेवाईक काय सांगतात किंवा एखाद्या क्षेत्रात सध्या किती पगार आहे, एवढ्यावर निर्णय घेणे योग्य नाही. Career निवडताना विद्यार्थी आणि पालकांनी काही महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर शांतपणे विचार-मंथन (Discussion & Self-Analysis) करणे आवश्यक आहे. या मालिकेत आपण अशाच काही महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर थोडक्यात विचार करणार आहोत. १) आवड (Interest) — सर्वात पहिला प्रश्न! Career निवडताना स्वतःला सर्वप्रथम एक साधा प्रश्न विचारा— “मला कोणत्या प्रकारचे काम करायला आवडते?” आपल्याला कोणत्या विषयात रस आहे? कोणत्या प्रकारचे काम करताना वेळ कसा जातो हे जाणवत नाही? लोकांशी संवाद साधणे आवडते की एकट्याने काम करणे? प्रयोगशाळेत काम करणे आवडते की संगणकावर? शिकवणे आवडते...