मत | पंतप्रधानांच्या ताफ्याला रोखण्याचे नियोजन होते का?

 मत | पंतप्रधानांच्या ताफ्याला रोखण्याचे नियोजन होते का?

राज्यसभेतील विरोधी पक्षनेते मल्लिकार्जुन खरगे यांनी वेगळीच भूमिका घेतली. भाजप पंजाबमध्ये लोकप्रियता गमावत असून नाटक करत असल्याचा आरोप त्यांनी केला.

 गुरुवारी, भारताचे राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांची भेट झाली आणि पंतप्रधानांच्या सुरक्षेच्या गंभीर उल्लंघनाबद्दल चिंता व्यक्त केली, तर भारताचे उपराष्ट्रपती एम. व्यंकय्या नायडू यांनी पंजाब उड्डाणपुलाच्या घटनेबद्दल नाराजी व्यक्त केली. केंद्रीय मंत्र्यांनी मंत्रिमंडळाच्या बैठकीत या विषयावर चिंता व्यक्त केली, परंतु काँग्रेस नेते बेफिकीर राहिले. त्यांनी सुरक्षेचे कोणतेही गंभीर उल्लंघन नसल्याचा दावा केला आणि भाजप एका छोट्या घटनेवर नाटक करत असल्याचा आरोप केला. याउलट, संध्याकाळपर्यंत काँग्रेस अध्यक्षा सोनिया गांधी यांनी पंजाबचे मुख्यमंत्री चरणजित सिंग चन्नी यांना दूरध्वनी केला आणि त्यांना बेजबाबदारपणासाठी जबाबदार असलेल्या अधिकाऱ्यांची ओळख पटवण्याची सूचना केली.

 राज्यसभेतील विरोधी पक्षनेते मल्लिकार्जुन खरगे यांनी वेगळीच भूमिका घेतली. भाजप पंजाबमध्ये लोकप्रियता गमावत असून नाटक करत असल्याचा आरोप त्यांनी केला. खरगे म्हणाले, एसपीजी, इंटेलिजन्स ब्युरो आणि इतर केंद्रीय एजन्सी पंतप्रधानांच्या सुरक्षेची जबाबदारी घेतात. या एजन्सीच्या कामकाजावर का प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले जात नाही, असा सवाल त्यांनी केला. “पंतप्रधान  यांना पंजाब राज्यामधील कोणत्पोयाही पोलिसांकडून   रस्त्याने जाण्याचा सल्ला दिला नाही”.

 खरगे यांच्यासारख्या अनुभवी राजकारण्याला हे माहित असले पाहिजे की एसपीजी केवळ पंतप्रधानांच्या जवळच्या सुरक्षेसाठी जबाबदार आहे आणि राज्य पोलिसांशी जवळचा समन्वय आवश्यक आहे. छत्तीसगडचे मुख्यमंत्री भूपेश बघेल म्हणाले की, “हे सर्व स्क्रिप्टेड होते आणि सुरक्षेचे उल्लंघन हे निमित्त दाखवले जात आहे”. राजकीय गुण मिळविण्यासाठी पंतप्रधान पंजाबमध्ये गेले होते, असा आरोप त्यांनी केला. “जर पंतप्रधानांच्या जीवाला धोका होता, तर केंद्रीय यंत्रणा काय करत होत्या?”, असे बघेल यांनी विचारले.

 राजस्थानचे मुख्यमंत्री अशोक गेहलोत म्हणाले की, यापूर्वी काँग्रेसच्या पंतप्रधानांची हत्या झाली होती. ही वस्तुस्थिती आहे की, इंदिरा गांधींना त्यांच्या अंगरक्षकांनी गोळ्या घातल्या, तर राजीव गांधींना मारेकऱ्याने उडवले. दोन्ही गंभीर सुरक्षा उल्लंघन होते. सुरक्षेच्या या उल्लंघनांची काँग्रेसला मोठी किंमत मोजावी लागली. त्यामुळेच काँग्रेसच्या दोन मुख्यमंत्र्यांसह वरिष्ठ नेत्यांनी पंजाबमध्ये घडलेल्या प्रकाराची खिल्ली उडवण्याचा प्रयत्न केला तेव्हा मला आश्चर्य वाटले. गेहलोत म्हणाले, इंदिरा गांधी आणि राजीव गांधी यांच्या हत्येवर काळा डाग होता.

 काँग्रेस नेत्यांचे प्राण अनमोल आहेत आणि इतर पक्षांचे नाहीत, असे त्यांचे म्हणणे आहे का? पंतप्रधान मोदींच्या सुरक्षेचा भंग हा काळा डाग नव्हता का? ही गंभीर चूक पंजाबमधील काँग्रेस सरकारसाठी लाजिरवाणी बाब नाही का? इंदिराजींच्या हत्येनंतर स्पेशल प्रोटेक्शन ग्रुपची (SPG) स्थापना झाली होती, संसदेला एसपीजी कायदा संमत करावा लागला होता, पंतप्रधानांना पुरवल्या जाणाऱ्या सुरक्षेची माहिती देणारे ब्लू बुक तयार करण्यात आले होते, हे काँग्रेस नेते कसे विसरतील? एकीकडे सोनिया गांधी हे बेजबाबदार कृत्य असल्याचे मान्य करतात, तर त्यांच्या पक्षातील इतर नेते सुरक्षेचा भंग झाला नसल्याचा दावा करत आहेत, हा विरोधाभास नाही का?

 गुरुवारी रात्री एका प्राइम टाइम बातमी शो (TV NEWS) मध्ये दाखवले की, पंतप्रधानांचा ताफा फ्लायओव्हरवर पोहोचला तेव्हा स्थानिक पोलिसांनी किती निष्काळजीपणा केला. पंतप्रधानांच्या मार्गावर ट्रॅक्टर आणि ट्रॉली अचानक दिसल्या नाहीत. हे तिथे मुद्दाम आणले होते. पंतप्रधानांच्या ताफ्याला रोखण्यासाठी व्यापक बंदोबस्त ठेवण्यात आला होता. 20 मिनिटे थांबून ताफ्याने यू-टर्न घेतला आणि परतल्यावर स्थानिक नेते आंदोलकांच्या पाठीवर थाप देत होते असे स्थानिक व्हिडिओ फुटेज दाखवले.

आंदोलकांचे काही व्हिडिओ तिथे दाखवण्यात आले त्यात स्पष्टपणे संभाषण होते, जेव्हा पंतप्रधानांचा ताफा उड्डाणपुलावर पोहोचला तेव्हा ट्रॅक्टर आणि ट्रॉलीवर उभे असलेले आंदोलक माईकवर ओरडत होते की पोलिसांनी गोळीबार केला किंवा लाठीचार्ज केला तरी ते सोडणार नाहीत. स्पष्टपणे, हा सुरक्षेचा भंग पंतप्रधानांची फिरोजपूर रॅली अयशस्वी करण्याच्या एका मोठ्या कटाचा भाग असल्याचे प्रथमदर्शी दिसते.

ADGP कडील उच्चस्तरीय संप्रेषणे स्पष्टपणे स्थापित करतात की पंजाब पोलिसांना पंतप्रधान भटिंडाहून फिरोजपूरला जाण्याच्या शक्यतेबद्दल माहिती होते. अगोदर माहिती असूनही, पंजाब पोलिसांनी आंदोलकांना पंतप्रधानांच्या मार्गावरून हटवण्यासाठी एक पाऊलही उचलले नाही. उड्डाणपुलावर पंतप्रधानांच्या ताफ्याला रोखलेले आणि आंदोलकांसह शेकडो बस आणि ट्रॅक्टर उड्डाणपुलाच्या खाली उभे असल्याचे व्हिडिओंमध्ये स्पष्टपणे दिसत आहे. काही आंदोलक माईकवर इतरांना भडकवत होते, तर काही जण लाठ्या आणि स्टिक्स घेऊन सज्ज होते. व्हिडिओंमध्ये स्पष्टपणे दिसत आहे की जवळ उभे असलेले स्थानिक पोलिस निदर्शकांना शांतपणे पाहत आहेत. आंदोलक भाजपला फिरोजपूरमध्ये सभा घेऊ न देण्याचा आपला इरादा जाहीरपणे जाहीर करत होते.

            एका व्हिडिओमध्ये स्पष्टपणे आंदोलकांचा मोठा जमाव दिसत आहे, त्यापैकी बरेच जण बस आणि ट्रॅक्टरच्या वर उभे होते, हावभाव करत होते, तर स्थानिक पोलिस त्यांना दूर करण्याचा प्रयत्न करत होते. स्पष्टपणे गर्दी नियंत्रणात नव्हती. पंतप्रधानांच्या सुरक्षेच्या दृष्टिकोनातून ही परिस्थिती धोकादायक होती. 15 ते 20 मिनिटे थांबल्यानंतर पंतप्रधानांच्या ताफ्याने यू-टर्न घेतला तेव्हा आंदोलकांचा जल्लोष झाला. त्यांनी त्यांचा "विजय" साजरा केला. पंजाबचे मुख्यमंत्री चरणजित सिंग चन्नी यांचे सर्व खोटे दावे बीकेयू (क्रांतीकारी) चे प्रमुख सुरजित सिंग फुल यांनी खोडून काढले. फुल म्हणाले पंतप्रधानांचा ताफा तिथे पोहोचेल याची आंदोलकांना पूर्व कल्पना नव्हती. "आम्हाला स्थानिक पोलिसांनी पंतप्रधानांच्या आगमनाबद्दल सांगितले होते", फुल म्हणाले, आंदोलकांनी सुरुवातीला एसएसपीच्या म्हणण्यावर विश्वास ठेवला नाही, कारण रस्त्याच्या दुसऱ्या बाजूला सामान्य वाहतूक सुरू होती.

            आता हे स्पष्ट झाले आहे की, फिरोजपूरच्या एसएसपीने आंदोलकांना पंतप्रधानांच्या ताफ्याच्या आगमनाबाबत सांगितले होते. आता प्रश्न असा आहे की जर या मार्गावर एक दिवस अगोदर तालीम केली गेली असेल, तर मार्ग स्वच्छ करून आंदोलकांपासून मुक्त का करण्यात आले नाही? आंदोलकांना उड्डाणपुलावर येऊन वाहतूक रोखण्यास कोणी परवानगी दिली? एका व्हिडिओमध्ये उड्डाणपुलाजवळ शेकडो आंदोलक होते, पूर्ण वाढलेला ‘लंगर’ चालू होता आणि आंदोलक आणि पोलीस चहाचे पीत कोणाची वाट पाहत होते? हे सर्व एक-दोन तासांत घडू शकत नाही. आंदोलकांना रस्त्यावर बसू कोणी बसू दिले? जर सुरजितसिंग फुल म्हणतो त्याप्रमाणे बघितले तर, आंदोलक उपायुक्त कार्यालयात आंदोलन करण्यासाठी जात होते, मात्र पोलिसांनी त्यांना उड्डाणपुलाजवळ बसण्यास सांगितले, असा खुलासा फुल्ल यांनी केला. पंजाबमधील 10 ते 12 शेतकरी संघटनांनी (Punjab Farmers Organization) त्या दिवशी जिल्हा आणि तहसील मुख्यालयात निदर्शने करण्याची योजना आखली होती. स्थानिक पोलिसांनीच आंदोलकांना डीसी कार्यालयात जाण्यापासून रोखले.

एका वृत्तवाहिनीवर सांगितले की पंजाब पोलिसांचे एडीजीपी (कायदा आणि सुव्यवस्था) यांनी सर्व आयजी, डीआयजी आणि एसएसपी यांना लिहिलेले पत्र आहे की निदर्शक फिरोजपूरमधील पंतप्रधानांच्या रॅलीमध्ये व्यत्यय आणण्याचा प्रयत्न करू शकतात. सर्व एसएसपींना आंदोलकांच्या हालचालींवर वैयक्तिक लक्ष ठेवण्याच्या आणि त्यांना फिरोजपूरला जाण्यापासून रोखण्याच्या सूचना देण्यात आल्या होत्या. पत्रात म्हटले आहे की, पंतप्रधानांच्या रॅलीला मोठा जनसमुदाय अपेक्षित असल्याने एसएसपींनी व्हीव्हीआयपी संचलन सुरळीत चालण्यासाठी पुरेशी व्यवस्था करावी आणि आंदोलकांच्या हालचालींवर बारीक नजर ठेवावी.

            दोन-तीन मुद्दे स्पष्ट आहेत. पंतप्रधानांचा ताफा बदललेल्या मार्गाने जात होता, सुरक्षेत फार कमी लोकांना माहिती होती, परंतु ही माहिती आंदोलकांपर्यंत पोहोचली. आंदोलक आणि त्यांच्या नेत्यांकडे पंतप्रधानांच्या ताफ्याला रोखण्यासाठी बस, ट्रॅक्टर आणि ट्रॉलीसह घटनास्थळी पोहोचण्यासाठी पुरेसा वेळ होता. पोलिसांनी त्यांना हटवण्याचा प्रयत्न का केला नाही? पंजाब डीजीपीने स्वत: एसपीजीला आश्वासन दिले होते की भटिंडा ते हुसैनीवाला हा रस्ता मोकळा आणि स्वच्छ आहे. ताफ्याला पुढे जाऊ न देण्याचा हेतू निर्धार करून आंदोलक घटनास्थळी आले होते याचे व्हिडिओ आता विविधमाध्यमांमध्ये समोर आले आहेत. आंदोलक, पोलिसांसोबत चहा पित असलेले व्हिडिओ समोर आले आहेत. पंजाब पोलिसांच्या एडीजींनी आंदोलकांनी वाहतूक रोखण्याचा प्रयत्न केल्याबद्दल आगाऊ सावधगिरी बाळगली होती, परंतु कोणतीही कारवाई झाली नाही.

                    या कारणांमुळे पंतप्रधानांचा ताफा उड्डाणपुलावर जवळपास 20 मिनिटे थांबला होता. विचार केला तर तो एक नियोजित कट वाटत होता. यामुळे सुरक्षेचा मोठा भंग झाल्याचे चित्र समोर आले. यात देश विरोधी शक्ती-प्रवृत्तींचा सहभाग होता का असा प्रश्न सुद्धा समोर येत आहे. कारण पंजाब हे भारत-पाकिस्तान सीमेजवळ असलेले संवेदनशील राज्य आहे. त्यामुळे सुरक्षेचा भंग होण्याची शक्यता मोठी आहे. या मुद्द्यावर राजकारण होता कामा नये आणि जे जबाबदार असतील त्यांना शिक्षा झालीच पाहिजे असे सर्व सामन्य नागरिकांना वाटत आहे.